Używamy Cookies w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników.
Dalesze korzystanie z tego serwisu oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Dowiedz się więcej o naszej polityce prywatności

x

23-25/10/2014

Anja Lechner / Tigran Mansurian / fot. Maciej Zakrzewski
GaleriaAnja Lechner / Tigran Mansurian / fot. Maciej Zakrzewski
  • Mansurian / Carter. String

    wykonanie: 

    Anja Lechner - wiolonczela
    Tigran Mansurian - fortepian
    NeoQuartet:
    Karolina Piątkowska-Nowicka – I skrzypce
    Dariusz Prystasz – II skrzypce     
    Michał Markiewicz – altówka
    Krzysztof Pawłowski – wiolonczela 

    program:
    Tigran Mansurian, Capriccio
    Tigran Mansurian, Four Hyrens (prawykonanie)
    pieśni Komitasa
    Tigran Mansurian, String Quartet No. 2
    Elliott Carter, String Quartet No. 2

    Jeśli pomyślimy o trzech Koncertach wiolonczelowych napisanych na przestrzeni zaledwie pięciu lat (1976–1981) oraz o skomponowanym w 2012 roku Quasi parlando na wiolonczelę i orkiestrę smyczkową, dostrzeżemy wyraźnie upodobanie Tigrana Mansuriana do wypowiedzi za pośrednictwem tego instrumentu. Dla swoich utworów wiolonczelowych kompozytor znalazł wykonawczynię idealną – wybitną niemiecką instrumentalistkę Anję Lechner. Talent obojga artystów zachwycił Manfreda Eichera, założyciela wydawnictwa ECM, które od lat nagrywa kompozycje Mansuriana w wykonaniu m.in. Anji Lechner. W przypadku Capriccio na wiolonczelę solo (1981) możemy mówić nie tyle o kaprysie jako wirtuozowskim popisie à la Paganini, ile raczej o wolnej formie o charakterze lirycznym, bliższej Kaprysom Brahmsa. Utwór ten składa się z dwóch kontrastujących części, z których każda oparta jest na odrębnym, powtarzanym i transformowanym motywie. Po pewnym czasie oba tematy spotykają się ze sobą, co wprowadza element napięcia i niemal teatralną dramaturgię. Capriccio kończy dwukrotne powtórzenie rozłożonych w czasie akordów z początku kompozycji, brzmiących tu jak swoisty znak zapytania, który kompozytor stawia zamiast kropki na końcu utworu.

    W 2012 roku Tigran Mansurian napisał dla Anji Lechner utwór zatytułowany Quasi parlando, co możemy przetłumaczyć jako „niemal mówiąc” lub „jakby mówiąc”. Nowe transkrypcje pieśni Komitasa oraz Four Hyrens to kolejna okazja, przy której kompozytor pozwala wiolonczeli nie tylko zbliżyć się do brzmienia ludzkiego głosu, ale nawet zastąpić go. Aranżując na język instrumentu utwory wokalne, Mansurian podjął się trudnego zadania przełożenia charakterystycznych intonacji i fonetyki języka ormiańskiego, w jakim zostały pierwotnie napisane, na medium wiolonczeli. Tegoroczna edycja festiwalu będzie pierwszą okazją do wysłuchania nowych dzieł, a dodatkowego smaku wykonaniu nada fakt, że zabrzmią one w interpretacji samego Mansuriana oraz Anji Lechner. Koncert powstał we współpracy z monachijskim wydawnictwem ECM Records, które wspiera Nostalgia Festival Poznań od 2007 roku.

    Festiwal Nostalgia jest także okazją do zestawienia ze sobą twórczości Tigrana Mansuriana z dziełem Elliotta Cartera – pierwszy wieczór koncertowy pozwoli nam wysłuchać dwóch 2. kwartetów smyczkowych obu kompozytorów. Podczas swojej pierwszej wizyty w Poznaniu Mansurian powiedział, że Szostakowicz jest dla niego, podobnie jak dla wielu innych kompozytorów z jego pokolenia, niczym ojciec. To powinowactwo najwyraźniej usłyszeć można w Kwartetach kompozytora, które wiele zawdzięczają późnym Kwartetom Szostakowicza. 2. kwartet smyczkowy Mansuriana jest muzycznym epitafium, napisanym w 2001 roku ku pamięci jego zmarłego przyjaciela Eduarda Chagagortziana. Ta trzyczęściowa kompozycja, czerpiąca między innymi z elegijnej melodii Komitasa, ma opisywać mistyczny obraz śmierci, wedle słów kompozytora: „przejście od częściowej do zupełnej czerni”.

    Napisany w 1959 roku 2. kwartet Cartera wprowadza element psychologicznej charakteryzacji instrumentów. Muzycy, rozstawieni w przestrzeni niczym na teatralnej scenie, wykonują partie scharakteryzowane przez kompozytora. Carter przydziela każdemu z instrumentów specjalny zestaw interwałów melodycznych i harmonicznych oraz wzorów rytmicznych. W ten sposób tworzy się barwny czterogłos wyraźnych indywiduów – raz mówiących każdy z osobna, innym zaś razem dialogujących. Podobno kwartet ten, wyróżniony przez amerykańskich krytyków Nagrodą Pulitzera, zainspirowany jest Czarodziejską górą Thomasa Manna – czy w partiach czterech instrumentów rozpoznamy postaci Hansa, Joachima, Settembriniego i Naphty?


  • ANJA LECHNER

    Anja Lechner jest wszechstronną wiolonczelistką występującą w repertuarze zarówno klasycznym, jak i współczesnym. Od lat związana z monachijską wytwórnią ECM, nagrała liczne płyty i wykonywała na żywo muzykę takich kompozytorów jak Tigran Mansurian, Valentin Silvestrov, Annette Focks, Alexandra Filonenko czy Zad Moultaka. Jako kameralistka występowała z Patricią Kopatchinskają, Alexeiem Lubimovem, Agnès Vesterman oraz Tatjaną Masurenko. Jej projekt z greckim pianistą i kompozytorem Vassilisem Tsabropulosem, poświęcony twórczości Gieorgija Gurdżijewa, wspiął się na szczyty amerykańskich list przebojów muzyki klasycznej.

    TIGRAN MANSURIAN

    Tigran Mansurian urodził się w 1939 roku w Bejrucie. Po powrocie do rodzinnej Armenii szybko znalazł miejsce wśród twórców swojego pokolenia, pochodzących z różnych Republik Związku Radzieckiego i łączących współczesne techniki kompozytorskie z elementami tradycji muzycznych swoich krajów: Sofii Gubaiduliny, Gii Kanczelego oraz Arvo Pärta. Słynie jako najwybitniejszy kompozytor ormiański i prawdziwy ambasador muzyki swojego kraju, przez lata wykładał w Narodowym Konserwatorium w Erywaniu. Poza licznymi utworami orkiestrowymi, kameralnymi i wokalnymi Mansurian tworzył muzykę filmową, między innymi do Barw granatuSiergieja Paradżanowa.

    NeoQuartet

    NeoQuartet specjalizuje się w wykonawstwie muzyki najnowszej, za cel stawia sobie promocję twórczości głównie młodych kompozytorów. Zespół ma w swoim repertuarze utwory m.in. Reicha, Crumba, Schnittkego i Pendereckiego, posiada także w swoim dorobku wiele prawykonań utworów kompozytorów młodego pokolenia (m.in. Stulgiński, Czerniewicz, Kościów). W 2009 kwartet wziął udział w prestiżowym konkursie Interpretacji Muzyki Współczesnej „Gaudeamus” w Amsterdamie, gdzie znalazł się w półfinale wśród dziesięciu zespołów z całego świata. W 2010 ukazała się debiutancka płyta zespołu wydana przez wytwórnię DUX.